Farbowanie włosów to chemiczna modyfikacja koloru w korze, czyli korteksie włosa. W koloryzacji trwałej zasadowe środowisko rozchyla łuski, a nadtlenek wodoru utlenia prekursory barwnika. Ich połączenie tworzy większe, barwne cząsteczki, które pozostają wewnątrz włókna.
Czym jest farbowanie włosów od strony chemicznej?
Widoczna część włosa składa się przede wszystkim z keratynowego włókna. Jego zewnętrzną warstwę tworzą nachodzące na siebie łuski, natomiast pod nimi znajduje się kora włosa, czyli korteks. To właśnie w korze zachodzą najważniejsze reakcje związane z trwałą koloryzacją. Znajduje się tam także melanina, naturalny pigment odpowiadający za wyjściowy kolor włosów.
Barwnik musi pokonać zewnętrzną barierę, aby dotrzeć do korteksu. Dlatego farba trwała nie działa wyłącznie jak powłoka na powierzchni włosa. Jej składniki wnikają do wnętrza, gdzie mogą zmienić naturalną pigmentację lub utworzyć nowy kolor. Im głębiej zachodzi proces, tym większa jest jego trwałość, ale także ingerencja w strukturę włókna.
Jak przebiega reakcja oksydacyjna?
Koloryzacja oksydacyjna wykorzystuje zwykle dwa składniki: preparat alkalizujący zawierający prekursory barwnika oraz oksydant, najczęściej wodny roztwór nadtlenku wodoru. Prekursory nie są jeszcze gotowym pigmentem. Dopiero po reakcji utleniania i połączeniu z innymi składnikami tworzą barwne cząsteczki.
Proces można opisać w kilku następujących po sobie etapach:
- Alkalizacja – składniki zasadowe podnoszą pH mieszanki, rozchylają łuski i ułatwiają przejście substancji do korteksu. Nie oznacza to automatycznego zniszczenia włosa, lecz zmianę jego pęcznienia i przepuszczalności.
- Wnikanie prekursorów – małe cząsteczki, między innymi pochodne diamin aromatycznych, przechodzą przez rozchylone łuski do kory włosa.
- Utlenianie – nadtlenek wodoru inicjuje przemianę prekursorów. Oksydant jest potrzebny, aby reakcja mogła się rozpocząć i aby powstał właściwy pigment.
- Polimeryzacja i sprzęganie – utlenione składniki łączą się ze sobą oraz z tak zwanymi komponentami sprzęgającymi. Powstają większe, barwne cząsteczki, które zostają uwięzione w strukturze korteksu.
W rezultacie włos otrzymuje nowy odcień, a część jego naturalnego pigmentu może zostać równocześnie rozjaśniona. Zakres tej zmiany zależy od wyjściowego koloru, rodzaju preparatu, pH i działania oksydantu.
Jaką rolę mają składniki farby?
Każda grupa składników pełni inną funkcję. Ich współdziałanie decyduje o tym, czy kolor pozostanie na powierzchni, czy powstanie wewnątrz włosa:
- Alkalizator zmienia pH i ułatwia rozchylenie łusek oraz wnikanie składników do kory.
- Nadtlenek wodoru działa jako oksydant, czyli dostarcza warunków do utlenienia prekursorów barwnika, a przy rozjaśnianiu także melaniny.
- Prekursory barwnika są małymi, początkowo słabo zabarwionymi cząsteczkami, z których powstaje właściwy pigment.
- Komponenty sprzęgające wpływają na końcowy odcień, ponieważ uczestniczą w tworzeniu większych cząsteczek barwnika.
Rodzaje koloryzacji a głębokość wnikania
Farby różnią się między sobą wielkością cząsteczek, obecnością oksydantu i miejscem, w którym pozostaje kolor. Zależność tę przedstawia poniższe zestawienie:
| Typ koloryzacji | Głębokość wnikania | Obecność utleniacza | Trwałość |
|---|---|---|---|
| Trwała, oksydacyjna | Kora włosa, czyli korteks | Tak, zwykle nadtlenek wodoru | Długotrwała, kolor pozostaje do czasu odrostu i stopniowego wypłukiwania części składników |
| Półtrwała | Powierzchnia i zewnętrzne partie włosa | Zależnie od produktu, zwykle brak albo niewielka ilość | Ograniczona, stopniowo zanika podczas mycia |
| Tymczasowa | Głównie powierzchnia łuski | Nie | Krótka, zwykle do kilku myć |
Koloryzacja półtrwała i tymczasowa nie przebiega w taki sam sposób jak trwała. Gotowy pigment może osadzać się na włosie albo wnikać tylko płytko między łuski. Brak silnej reakcji oksydacyjnej oznacza, że preparat nie rozjaśnia naturalnej melaniny.
Rozjaśnianie a farbowanie – na czym polega różnica?
Farbowanie trwałe przede wszystkim tworzy i osadza nowy pigment. Rozjaśnianie działa inaczej, ponieważ jego celem jest usunięcie części naturalnego koloru. Oksydant przenika do kory i utlenia melaninę, czyli eumelaninę oraz feomelaninę. Ich struktura ulega zmianie, przez co pigment traci intensywność i włosy stają się jaśniejsze.
W czasie rozjaśniania włosy mogą przechodzić przez odcienie czerwone, pomarańczowe i żółte. Wynika to z różnej odporności składników melaniny na utlenianie. Eumelanina zwykle rozjaśnia się łatwiej, natomiast feomelanina może dłużej pozostawać we włosie.
Rozjaśnianie wymaga zazwyczaj silniejszego działania oksydacyjnego i bardziej zasadowego środowiska niż samo osadzanie koloru. Taki proces zwiększa pęcznienie włókna i może wpływać na keratynę, w tym na wiązania dwusiarczkowe odpowiedzialne za spójność struktury włosa. Dlatego rozjaśnianie jest na ogół bardziej inwazyjne niż koloryzacja, która jedynie wprowadza nowe cząsteczki barwnika.
Najkrócej mówiąc, farbowanie zmienia kolor przez utworzenie lub osadzenie pigmentu, a rozjaśnianie przez utlenianie i częściowy rozkład melaniny.
