Keratyna to naturalne białko włókniste, które stanowi około 90% struktury włosa. Nadaje mu wytrzymałość, sprężystość i odporność na uszkodzenia. W kosmetykach stosuje się przede wszystkim keratynę hydrolizowaną, która może uzupełniać mikrouszkodzenia, wygładzać łuski i ograniczać puszenie. Jej nadmiar prowadzi jednak do przeproteinowania, dlatego powinna być równoważona emolientami i humektantami.
Czym jest keratyna i dlaczego włosy jej potrzebują?
Keratyna jest białkiem fibrylarnym, czyli zbudowanym z włóknistych struktur. Organizm wytwarza ją między innymi dzięki keratynocytom. We włosach tworzy główny materiał budulcowy kory oraz częściowo warstwy łączącej ją z łuskami. Jej obecność wpływa na odporność włosa na rozciąganie, łamanie i działanie czynników zewnętrznych.
Za trwałość keratyny odpowiadają między innymi wiązania dwusiarczkowe tworzone przez aminokwasy siarkowe, zwłaszcza cysteinę. Można porównać je do połączeń stabilizujących konstrukcję włosa. Kiedy pasma są poddawane farbowaniu, rozjaśnianiu, wysokiej temperaturze lub intensywnemu tarciu, ich struktura może się osłabiać, a powierzchnia staje się bardziej nierówna.
Jak keratyna hydrolizowana działa na włosy?
Keratyna naturalna jest dużym, nierozpuszczalnym białkiem. Nie przenosi się z kosmetyku do włosa w niezmienionej postaci. Dlatego produkty do pielęgnacji zawierają zwykle keratynę hydrolizowaną, czyli białko rozłożone na mniejsze fragmenty. Dzięki temu łatwiej przylega ono do włókna włosa i może częściowo wnikać w jego uszkodzone obszary.
Hydrolizat nie odbudowuje trwale włosa w takim sensie, jak regeneruje się żywa tkanka. Włosy poza skórą głowy nie są żywe, dlatego działanie kosmetyku polega głównie na uzupełnianiu ubytków, wygładzaniu powierzchni i tworzeniu warstwy ochronnej. Efektem może być mniejsza szorstkość, łatwiejsze rozczesywanie oraz ograniczenie puszenia.
Najczęściej oczekiwane korzyści ze stosowania produktów z keratyną to:
- Wygładzenie łusek i zwiększenie połysku włosów.
- Wzmocnienie osłabionych pasm oraz ograniczenie ich łamliwości.
- Zmniejszenie puszenia i elektryzowania się włosów.
- Lepsza ochrona przed tarciem, stylizacją termiczną i niektórymi czynnikami zewnętrznymi.
Najbardziej widoczny efekt zwykle pojawia się na włosach zniszczonych, suchych, matowych lub wysokoporowatych. Włosy zdrowe, grube i niskoporowate mogą natomiast zostać przeciążone, stracić objętość albo stać się szorstkie w dotyku.
Kiedy stosować keratynę, a kiedy uważać?
O przydatności protein decyduje nie tylko porowatość, lecz także stopień zniszczenia włosów, częstotliwość stylizacji i reakcja pasm na konkretny produkt. Keratyna może być pomocna po rozjaśnianiu, farbowaniu lub częstym używaniu prostownicy, ale nie musi być potrzebna przy każdym myciu.
| Typ włosów | Czy stosować keratynę? | Na co uważać? | Jak zareagować? |
|---|---|---|---|
| Zniszczone, suche i łamliwe | Tak, najlepiej okresowo | Sztywność i utrata miękkości przy zbyt częstym użyciu | Przeplatać kosmetyki proteinowe emolientowymi i nawilżającymi |
| Wysokoporowate i puszące się | Może poprawić gładkość i ograniczyć puszenie | Włosy mogą stać się tępe lub bardziej suche | Zmniejszyć częstotliwość i zastosować emolient po proteinach |
| Zdrowe, niskoporowate lub grube | Nie zawsze jest potrzebna | Obciążenie, utrata objętości i sztywność | Odstawić keratynę i obserwować, czy pasma odzyskują miękkość |
Przeproteinowanie oznacza reakcję włosów na nadmiar protein, a nie ich trwałe „przejedzenie” keratyną. Pasma stają się wtedy sztywne, matowe, suche w dotyku, trudne do ułożenia i bardziej podatne na kruszenie. Czasem tracą też naturalną sprężystość oraz zaczynają się plątać, mimo że wcześniej produkt miał je wygładzać.
Gdy pojawiają się takie objawy, zrób przerwę od keratyny i innych protein. Podczas kilku kolejnych myć wybieraj pielęgnację z emolientami, na przykład olejami lub masłami, oraz składnikami nawilżającymi. Jeśli włosy wracają do miękkości i lepiej się układają, proteinowy produkt można później wprowadzić rzadziej.
Jak włączyć keratynę do rutyny pielęgnacyjnej?
Keratyna jest jednym z elementów równowagi PEH, czyli proporcji między proteinami, emolientami i humektantami. Proteiny uzupełniają ubytki i poprawiają odporność włosa, emolienty wygładzają oraz ograniczają utratę wilgoci, a humektanty pomagają ją wiązać. Żadna z tych grup nie powinna zastępować pozostałych.
W praktyce produkt z keratyną można stosować po myciu jako odżywkę albo maskę, a preparat bez spłukiwania nakładać głównie na długości i końce. Nie ma potrzeby używania protein przy każdym myciu. Częstotliwość trzeba dopasować do reakcji włosów, zaczynając od rzadszego stosowania i obserwując ich wygląd oraz dotyk.
Notatka ekspercka: porowatość pomaga przewidywać reakcję włosów, ale nie jest sztywną regułą. Dwa pasma o podobnej porowatości mogą inaczej reagować na ten sam hydrolizat, dlatego ważniejsza od etykiety produktu jest obserwacja elastyczności, miękkości i podatności na układanie.
Profesjonalne zabiegi keratynowe różnią się od domowej pielęgnacji stężeniem preparatu, sposobem aplikacji i użyciem wysokiej temperatury. Keratynowe prostowanie może obejmować pracę prostownicą rozgrzaną nawet do 200–230°C, dlatego powinno być wykonywane przez osobę, która zna procedurę i potrafi ocenić stan włosów. Nie jest to po prostu mocniejsza wersja odżywki z keratyną.
Na naturalną produkcję keratyny wpływa dostępność aminokwasów, w tym cysteiny i metioniny, oraz składników odżywczych takich jak biotyna, cynk i żelazo. Sama dieta nie naprawi już uszkodzonej łodygi włosa, ale zbilansowane odżywianie wspiera procesy, dzięki którym organizm wytwarza nowe struktury włosa.
Najrozsądniej traktować keratynę jako narzędzie do poprawy wyglądu i odporności osłabionych pasm, a nie jako uniwersalny sposób na każdy problem. Jeśli po jej zastosowaniu włosy są miękkie, elastyczne i łatwiejsze do rozczesania, prawdopodobnie odpowiada im taki rodzaj protein. Gdy stają się twarde i matowe, potrzebują przerwy oraz lepszego balansu PEH.
