Współczesny kok samuraja to przede wszystkim stylizacja typu top knot lub man bun, inspirowana wyglądem dawnej fryzury japońskich wojowników. Nie jest jednak bezpośrednią kontynuacją historycznego uczesania chonmage. Łączy je głównie podobne upięcie włosów na czubku głowy.
Czym właściwie jest kok samuraja?
Dzisiejszy kok samuraja polega na zebraniu górnej części włosów i związaniu jej w niewielki kok, podczas gdy pozostałe pasma mogą pozostać rozpuszczone. Fryzurę noszą zarówno mężczyźni, jak i kobiety. W zależności od długości włosów można uzyskać gładkie, ciasne upięcie albo luźniejszy, bardziej swobodny efekt.
Historyczne uczesanie samurajów nazywało się chonmage. W odróżnieniu od współczesnego koka obejmowało ogolenie lub mocne skrócenie włosów na czubku głowy. Dłuższe pasma z tyłu układano w kok. Dzisiejszy man bun jest więc modowym nawiązaniem do tego wyglądu, a nie fryzurą o takim samym znaczeniu kulturowym.
Dlaczego samuraje nosili chonmage?
Chonmage wiąże się przede wszystkim z praktyką, a nie z samą dekoracją. Fryzura rozwijała się w Japonii przed okresem Edo, a w okresie Edo stała się rozpoznawalnym uczesaniem męskim. Początkowo kojarzono ją szczególnie z samurajami, później przejęli ją także przedstawiciele innych grup społecznych.
Jednym z powodów stosowania tego uczesania był hełm kabuto. Musiał dobrze przylegać do głowy, aby nie przesuwał się podczas walki. Zgolony czubek zmniejszał objętość włosów i ułatwiał dopasowanie hełmu. Ograniczał także ilość włosów pod ciężkim nakryciem głowy, co mogło poprawiać wentylację podczas noszenia kabuto, szczególnie w ciepłym klimacie Japonii.
Z czasem fryzura zaczęła oznaczać także przynależność społeczną i status. Jej popularność wykraczała poza środowisko wojowników, choć kojarzono ją z tradycyjnym porządkiem społecznym. Wraz z nasileniem wpływów zachodnich i zmianami obyczajowymi w XIX wieku chonmage stopniowo wyszło z codziennego użycia.
Jak zrobić współczesny kok samuraja?
Do prostego upięcia potrzebujesz grzebienia, cienkiej gumki, kilku wsuwek i ewentualnie lakieru do włosów. Włosy powinny być na tyle długie, aby dało się zebrać ich górną część i zawinąć ją wokół gumki. W przypadku męskiego koka przyjmuje się zwykle, że potrzebne jest około 16 cm długości. Jeśli włosy są krótsze, końcówkę można zostawić w formie kucyka.
Technika zależy od długości i rodzaju włosów. Najczęściej stosuje się jeden z dwóch wariantów:
- Wersja damska – wydziel górną partię włosów dwoma przedziałkami, zwiąż ją w kucyk, lekko natapiruj, a następnie owiń wokół gumki. Wystające pasma podepnij wsuwkami. Dolne włosy pozostaw rozpuszczone, proste albo delikatnie pofalowane.
- Wersja męska – zaczesz włosy do tyłu, zbierz dłuższe pasma na czubku lub z tyłu głowy i zwiąż je gumką. Końcówkę skieruj do środka, tworząc niewielki kok. Przy krótszych włosach pozostaw ją jako kucyk.
Luźniejsze upięcie daje bardziej współczesny efekt, natomiast gładko zaczesane włosy nawiązują wizualnie do stylu top knot. Lakier rozpyl z odległości około 20 cm, aby utrwalić odstające kosmyki bez tworzenia twardej warstwy. Nie zaciskaj gumki zbyt mocno – stałe napięcie włosów może sprzyjać ich łamaniu i łysieniu trakcyjnemu.
Czy tradycja przetrwała?
Najbliższym współczesnym odpowiednikiem historycznego chonmage są fryzury noszone przez zapaśników sumo. Nie golą oni czubka głowy w taki sam sposób jak dawniej, a końcówkę koka układają w charakterystyczny wachlarz. To zmodyfikowana tradycja, a nie codzienna fryzura samurajów.
Najważniejsza różnica jest prosta:
- Chonmage miało związek z dopasowaniem hełmu kabuto, wentylacją i statusem społecznym.
- Współczesny kok samuraja jest stylizacją opartą na upięciu włosów, bez funkcji związanej z wyposażeniem wojownika.
Dlatego określenie „kok samuraja” najlepiej traktować jako współczesną nazwę fryzury inspirowanej historią Japonii. Jej wygląd przypomina dawne uczesanie, ale znaczenie jest przede wszystkim estetyczne.
