Kołtun we włosach to zbita masa splątanych włosów, najczęściej przesuszonych, zniszczonych albo niedokładnie pielęgnowanych. Współcześnie nie uznaje się go za chorobę ani objaw „choroby kołtunowej”. Można go usunąć, ale potrzebne są poślizg, delikatność i cierpliwość, nie siła.
Czym jest kołtun?
Kołtun powstaje wtedy, gdy pojedyncze włosy zaczepiają się o siebie, plączą i z czasem zbijają w trudną do rozdzielenia masę. Problem częściej dotyczy włosów długich, gęstych i kręconych, ale może pojawić się na każdym rodzaju włosów.
Najłatwiej tworzy się na pasmach suchych i porowatych, których łuski nie są gładkie. Włosy ocierają się wtedy o siebie, ubrania lub pościel, a ich rozczesywanie staje się coraz trudniejsze. Kołtun jest więc problemem pielęgnacyjnym i mechanicznym, a nie oznaką działania sił nadprzyrodzonych.
Skąd wzięło się przekonanie o „chorobie kołtunowej”?
Dawniej kołtun nazywano między innymi plica polonica, czyli „pliką polską”. Wierzono, że splątane włosy są zewnętrznym objawem choroby ukrytej w organizmie. Przypisywano im także znaczenie magiczne, a dolegliwości bólowe łączono z tak zwanym wewnętrznym kołtunem lub gośćcem.
Takie przekonania wiązały się z ówczesnym stanem higieny. W wielu środowiskach włosy myto i czesano rzadko, noszono też grube nakrycia głowy. Brak pielęgnacji, natłuszczanie włosów oraz gromadzenie się brudu i wydzieliny sprzyjały ich sklejaniu. Dziś wiemy, że rozwiązaniem jest higiena, pielęgnacja i mechaniczne rozdzielenie pasm, a nie ludowe rytuały.
Dlaczego włosy się kołtunią?
Na powstawanie kołtunów wpływa kilka czynników. Najczęściej problem pojawia się, gdy uszkodzenia włosa łączą się z niewłaściwymi nawykami:
- Zniszczenia termiczne – częste prostowanie, kręcenie lokówką i suszenie bardzo gorącym powietrzem przesuszają włosy.
- Koloryzacja i inne zabiegi chemiczne – osłabiona struktura włosa łatwiej się rozchyla i zaczepia o sąsiednie pasma.
- Brak odżywiania – suche włosy bez odżywek i masek stają się szorstkie, matowe i podatne na plątanie.
- Spanie w rozpuszczonych włosach – nocne tarcie o poduszkę może tworzyć splątania, szczególnie przy długich i kręconych włosach.
- Tapirowanie – celowe mieszanie pasm bardzo ułatwia powstanie zbitej plątaniny i dodatkowo łamie włosy.
- Niewłaściwe akcesoria – metalowe łączenia gumek lub ostre elementy wsuwek mogą zahaczać o włosy i uszkadzać ich powierzchnię.
Jak rozczesać kołtun bez wyrywania włosów?
Najczęstszy błąd polega na próbie rozczesania suchego kołtuna twardą szczotką. Nawet rozpoczęcie od końcówek nie zawsze wystarczy, jeśli włosy nie mają poślizgu. Szarpanie może prowadzić do łamania i wyrywania pasm.
Postępuj krok po kroku:
- Nie szarp kołtuna na sucho. Jeśli włosy są mocno splątane, zwilż je lekko albo nałóż odżywkę bez spłukiwania, maskę lub mgiełkę ułatwiającą rozczesywanie. Produkt powinien pokryć splątane pasmo i zmniejszyć tarcie.
- Oddziel kołtun od reszty włosów. Podepnij luźne pasma, aby nie wciągały kolejnych włosów do plątaniny. Przy bardzo gęstych włosach pracuj na małych sekcjach.
- Rozdzielaj włosy palcami. Zacznij od najluźniejszych fragmentów i delikatnie wyciągaj pojedyncze pasma z dolnej części kołtuna. Nie próbuj od razu przeciągnąć przez niego grzebienia.
- Pracuj od końcówek w kierunku nasady. Gdy część splątania puści, użyj grzebienia z szeroko rozstawionymi zębami albo szczotki przeznaczonej do rozplątywania włosów. Każdy rozczesany fragment zabezpiecz dłonią powyżej kołtuna, aby nie ciągnąć skóry głowy.
- Rób przerwy, jeśli włosy stawiają opór. Dołóż odżywki i ponownie spróbuj rozdzielić pasma palcami. Pośpiech zwykle zwiększa straty, a cierpliwa praca pozwala zachować więcej włosów.
Jeśli kołtun jest bardzo duży, twardy i zlepiony tak mocno, że nie można go rozdzielić bez silnego ciągnięcia, lepiej poprosić o pomoc fryzjera. Samodzielne wycinanie przy skórze głowy może skończyć się nierównym skróceniem włosów albo skaleczeniem.
Jak zapobiegać powstawaniu kołtunów?
Regularna, łagodna pielęgnacja ogranicza zarówno plątanie, jak i łamanie włosów. Pomagają szczególnie następujące nawyki:
- Podcinaj rozdwojone i mocno zniszczone końcówki, ponieważ szorstkie pasma łatwiej zaczepiają się o siebie.
- Stosuj odżywki i maski dopasowane do potrzeb włosów, a przy przesuszeniu sięgaj po produkty poprawiające ich nawilżenie i wygładzenie.
- Wybieraj gładkie gumki bez metalowych łączeń oraz wsuwki z zaokrąglonymi końcówkami.
- Delikatnie rozczesuj włosy przed myciem i przed snem, zaczynając od końcówek.
- Na noc związuj długie włosy luźno lub zaplataj je, zwłaszcza jeśli łatwo się plączą.
Kołtun we włosach oznacza najczęściej połączenie przesuszenia, uszkodzeń i tarcia. Gdy pojawi się pojedyncze splątanie, odżywka, palce i praca od końcówek zwykle wystarczą, by je usunąć bez niepotrzebnego wyrywania włosów.
